Vrijheid is de vrijheid om te zeggen dat twee plus twee vier is. Als dat mag, volgt de rest vanzelf.

Aan welke wetten onderwerp jij je? Welke vrijheid geef jij uit handen. Doe je dat vrijwillig of wordt je daartoe gedwongen? Waar begint jouw vrijheid en waar begint de vrijheid van de ander. Weet jij waar de grens is? Grenzen die door mensenhanden gemaakt zijn of die ons opgeworpen worden door de natuur.

Voor de 19e eeuwse denker Fjoder Dostojevski staat ”Twee plus twee is vier” symbool voor de menselijke gebondenheid aan de wetten van de natuur. Een natuur die we door wetenschap en techniek, denken steeds beter te begrijpen. Maar is dat wel écht zo? We kunnen in ieder geval niet ontsnappen aan de grenzen van de natuur en de sterfelijkheid van onze lichamen. We zijn vrij om te denken dat we vrij zijn totdat die vrijheid wordt afgenomen door de natuur.

Het is die zelfde rekensom die 100 jaar later Goerge Orwell paradoxaal genoeg gebruikt als symbool voor de vrijheid van denken of vrijheid van meningsuiting. Een vrijheid die door een totalitaire staat of grote bedrijven vaak geweld aan gedaan wordt. Twee plus twee is namelijk vijf! En de waarheid doet er meestal niet meer toe. Je moet geloven wat er gezegd wordt en slaafs volgen. Je verliest elke vorm van vrijheid als je niet meer mag zeggen dat twee plus twee vier is. Als je je niet meer mag vasthouden aan de gedachte dat we gebonden zijn aan de wetten van de natuur dan zijn zelfs je gedachtes niet meer vrij.

Maar is die zoektocht naar vrijheid niet allemaal een zinsbegoocheling. Kunnen we het individu wel los zien van de wereld om ons heen. Bestaat individuele bewustzijn wel echt. Hoe vrij ben je in je gedachtes als je dat doet in de taal waarin je bent opgegroeid. En hoe wetmatig is de natuur als we die beschrijven in die zelfde taal. Het is goed om regelmatig aan je eigen waarnemingen en de dingen om je heen te twijfelen. Een twijfel die we maar moeilijk kunnen zien in de ander. Mens zijn begint bij het zien van de ander in al zijn of haar twijfelende gebreken en irrationele angsten en driften. Aanvaarden dat iemand anders een voor ons abjecte mening heeft is nog veel moeilijker maar nodig om écht vrij te zijn. Twee plus twee is vier als iemand anders mag geloven dat het vijf is. En misschien wordt je zelf een klein beetje vrijer als je inziet dat niemand écht helemaal vrij is.